ŚPB — przypadki z art. 11

Przykład w praktyce

Osoba pozostaje w wyznaczonej strefie bezpośredniego zagrożenia przy zdarzeniu drogowym. Mimo zrozumiałego, zgodnego z prawem polecenia opuszczenia tej strefy i ostrzeżenia o ŚPB nadal uniemożliwia bezpieczne prowadzenie działań.

Co trzeba ustalić

Wskaż przepis uprawniający do polecenia, jego treść i realną potrzebę wyegzekwowania. Sama nieuprzejmość, krytyka policjanta lub odmowa wykonania polecenia bez podstawy prawnej nie wystarczają. Na podstawie samego pkt 1 nie stosuje się środka elektrycznego.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Podczas interwencji osoba uderza domownika i kontynuuje atak w obecności patrolu. Konieczne jest przerwanie bezpośredniego zagrożenia dla pokrzywdzonego.

Co trzeba ustalić

Zamach musi być bezpośredni i bezprawny. Użycie służy jego odparciu; po ustaniu przyczyny należy odstąpić od ŚPB. Dalsze zatrzymanie lub zabezpieczenie osoby wymaga własnej, rzeczywistej podstawy. Wyjątek od wezwania i ostrzeżenia oceniaj według art. 34 ust. 2.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Osoba podnosi ciężki przedmiot i wykonuje zamach w stronę stojącego obok człowieka. Do uderzenia jeszcze nie doszło, ale obserwowane zachowanie zmierza bezpośrednio do ataku.

Co trzeba ustalić

Opisz konkretne czynności wskazujące na bezpośredniość zagrożenia. Ogólna obawa, wcześniejsza karalność albo sam zdenerwowany wygląd nie zastępują tej przesłanki. Odróżnij ten punkt od trwającego już zamachu z pkt 2.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Osoba celowo blokuje jedyne czynne wyjście ewakuacyjne podczas opuszczania obiektu przez tłum. Mimo wezwania nie usuwa przeszkody, powodując realne zagrożenie dla wychodzących.

Co trzeba ustalić

Potrzebne jest konkretne naruszenie lub zagrożenie, któremu działanie ma przeciwdziałać. Pokojowe wyrażanie poglądów ani sam udział w zgromadzeniu nie są taką przesłanką. Sam pkt 4 nie uzasadnia środka elektrycznego.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Podczas wykonywania zadania ochronnego funkcjonariusz widzi osobę usiłującą siłą sforsować zabezpieczenie chronionego obiektu i niszczącą jego urządzenia ochronne.

Co trzeba ustalić

Obiekt, obszar lub urządzenie muszą być rzeczywiście ochraniane przez uprawnionego w ramach jego zadań. Nie wystarczy uznać dowolnego miejsca za chronione dopiero po zdarzeniu. W tym punkcie chodzi o bezpośredni zamach.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

W chronionym obiekcie osoba uporczywie blokuje drogę ewakuacyjną i utrudnia bezpieczne przemieszczanie się ludzi, mimo zgodnego z prawem wezwania do zmiany zachowania.

Co trzeba ustalić

Ustal związek z wykonywanym zadaniem ochronnym i rzeczywistym zagrożeniem dla porządku lub bezpieczeństwa. Odróżnij ochronę porządku wewnątrz obiektu od bezpośredniego zamachu na niego z pkt 5. Sam pkt 6 nie uzasadnia środka elektrycznego.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

W toku prawnie powierzonych działań ochronnych ujawniono osoby forsujące zabezpieczenie granicy w celu jej bezprawnego przekroczenia. Reakcja jest podejmowana przez właściwego uprawnionego w granicach jego zadań.

Co trzeba ustalić

Wskaż rzeczywisty zamach na nienaruszalność granicy i właściwość działającej formacji. Sama obecność cudzoziemca przy granicy lub jego status nie uzasadniają ŚPB. Uwzględnij zakres zastosowania ustawy i przepisy szczególne.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Osoba rozbija szyby zaparkowanych samochodów i kontynuuje niszczenie mimo przybycia patrolu i wezwania do zaprzestania.

Co trzeba ustalić

Celem jest zapobieżenie niszczeniu lub przerwanie go. Zakończone uszkodzenie samo w sobie nie uzasadnia późniejszego użycia siły w odwecie. Odrębnie oceń podstawę zatrzymania i każdą dalszą potrzebę ŚPB.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

W czasie doprowadzenia osoba zaczyna gwałtownie kopać elementy pojazdu i podejmuje działania zagrażające bezpiecznemu przewozowi osób.

Co trzeba ustalić

Ustal legalną podstawę konwoju lub doprowadzenia oraz konkretną potrzebę zabezpieczenia. Prewencyjne użycie określonych środków ma osobną podstawę i zakres w art. 13; nie oznacza dowolnego użycia każdego ŚPB.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Uprawniony pracownik ochrony ujmuje w granicach swojego ustawowego uprawnienia osobę stwarzającą bezpośrednie zagrożenie dla chronionego mienia, aby niezwłocznie przekazać ją Policji; osoba podejmuje ucieczkę.

Co trzeba ustalić

Oddziel podstawę ujęcia od podstawy ŚPB. Przepis nie przyznaje każdemu obywatelowi uprawnień do wszystkich środków z ustawy. Dla policyjnego zatrzymania sprawdź pkt 11. Zakres środków zależy także od uprawnień konkretnej formacji lub podmiotu.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Policjant wykonuje zgodne z prawem zatrzymanie osoby poszukiwanej na podstawie zarządzenia właściwego organu. Osoba próbuje uciec podczas realizacji tej czynności.

Co trzeba ustalić

Art. 11 nie tworzy samodzielnej podstawy pozbawienia wolności. Wskaż przepis albo decyzję uprawniającą do zatrzymania i rzeczywistą konieczność ŚPB. Sam fakt zatrzymania nie uzasadnia dowolnego środka ani kontynuacji siły po osiągnięciu celu.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Osoba, która ma obowiązek opuścić wskazane miejsce na podstawie zgodnego z prawem polecenia, siada i bez fizycznego atakowania ani odpychania odmawia przemieszczenia się.

Co trzeba ustalić

Sprawdź, czy zachowanie rzeczywiście utrudnia legalną czynność i czy osoba może wykonać polecenie. Korzystanie z prawa do milczenia nie jest biernym oporem uzasadniającym przymus. Z pięciu opisanych środków art. 11 pkt 12 obejmują art. 14 i art. 24; nie obejmują go art. 15 ust. 1, art. 19 ani art. 25. Nadal wymagany jest środek najmniej dolegliwy.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Podczas zgodnego z prawem zatrzymania osoba aktywnie odpycha policjantów i wyrywa się, aby fizycznie uniemożliwić wykonanie czynności.

Co trzeba ustalić

Opisuj konkretne działania, a nie samo hasło „czynny opór”. Odróżnij je od biernej odmowy i od bezpośredniego zamachu na człowieka. Gdy opór ustaje, ponownie oceń konieczność dalszego stosowania każdego środka.

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Osoba zatrzymana zaczyna uderzać głową o twardą powierzchnię. Konieczne jest przerwanie zachowania zagrażającego jej zdrowiu i ocena potrzeby pomocy medycznej.

Co trzeba ustalić

Z pięciu opisanych środków sam pkt 14 obejmują siła fizyczna i kajdanki. Nie stanowi podstawy dla pałki, gazu ani środka elektrycznego. Inne środki mają własne warunki, np. art. 16 i 17. Rozróżnij działania Policji na podstawie tej ustawy od przymusu w trybie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (art. 3 pkt 4).

Wybrane środki objęte tym punktem

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Dron wykonuje niebezpieczne manewry bezpośrednio przy grupie ludzi, zagrażając ich zdrowiu. Właściwy uprawniony ocenia przesłankę z art. 156ze ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa lotniczego.

Co trzeba ustalić

To wykorzystanie środka wobec obiektu. Sam przelot nad prywatną posesją nie daje automatycznej podstawy do jego unieruchomienia. Ustal konkretną przesłankę z Prawa lotniczego, podmiot uprawniony według ust. 2 i warunki art. 33a. Zakłócanie telekomunikacji podlega dodatkowo odrębnym przepisom.

Wybrane środki objęte tym punktem

Punkt dotyczy wykorzystania wobec obiektu bezzałogowego. Szczególne środki i urządzenia określa przepis wskazany powyżej.

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Bezzałogowy obiekt pływający wykonuje manewry zagrażające bezpieczeństwu jednostki z pasażerami w porcie. Właściwy uprawniony ocenia przesłankę z art. 28a ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o ochronie żeglugi i portów morskich.

Co trzeba ustalić

To wykorzystanie wobec obiektu, na warunkach art. 28a i art. 33b. Ustal zagrożenie, kompetencję podmiotu i związek z jego zadaniami. Sam fakt braku załogi nie wystarcza. Urządzenia uniemożliwiające telekomunikację wymagają dodatkowej podstawy z przepisów odrębnych.

Wybrane środki objęte tym punktem

Punkt dotyczy wykorzystania wobec obiektu bezzałogowego. Szczególne środki i urządzenia określa przepis wskazany powyżej.

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.

Przykład w praktyce

Zdalnie sterowany obiekt lądowy wjeżdża w skupisko ludzi, a jego sposób poruszania się stwarza zagrożenie dla ich zdrowia. Oceniana jest przesłanka art. 11 pkt 17 lit. a.

Co trzeba ustalić

To wykorzystanie wobec obiektu, zgodnie z art. 33c. Trzeba wskazać przynajmniej jedną konkretną przesłankę z lit. a–d, a nie samo istnienie robota lub pojazdu. Ocena musi uwzględniać bezpieczeństwo otoczenia i ograniczenia urządzeń uniemożliwiających telekomunikację.

Wybrane środki objęte tym punktem

Punkt dotyczy wykorzystania wobec obiektu bezzałogowego. Szczególne środki i urządzenia określa przepis wskazany powyżej.

Sprawdź ograniczenia wybranego środka poniżej oraz zasady ogólne. Lista nie jest pełnym katalogiem ŚPB ani zgodą na ich dowolne łączenie.