Przeszukanie

Art. 219 k.p.k. pozwala przeszukać pomieszczenie lub inne miejsce w celu wykrycia, zatrzymania albo przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej lub znalezienia rzeczy stanowiących potencjalny dowód albo podlegających zajęciu. Muszą istnieć uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że ta osoba lub rzeczy się tam znajdują. Na zasadach z § 2 można także przeszukać osobę, jej odzież i podręczne przedmioty w celu znalezienia takich rzeczy.

Tryb zwykły — art. 220 § 1–2 k.p.k. Policja wykonuje przeszukanie na polecenie sądu lub prokuratora. Przed rozpoczęciem okaż osobie postanowienie sądu lub prokuratora.

Wypadek niecierpiący zwłoki — art. 220 § 3 k.p.k. Jeżeli postanowienie nie mogło zostać wydane, okaż nakaz kierownika jednostki lub legitymację służbową. Następnie niezwłocznie wystąp do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie przeszukania. Opisz konkretne okoliczności uzasadniające pilność.

Gdy chodzi o wykroczenie

Art. 44 k.p.w. przewiduje przeszukanie w celu znalezienia i zatrzymania przedmiotów podlegających oględzinom lub mogących stanowić dowód rzeczowy, gdy istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że się tam znajdują. Co do zasady wymagane jest postanowienie sądu lub prokuratora. W trybie pilnym organ niezwłocznie występuje o zatwierdzenie do prokuratora; doręczenie postanowienia na żądanie osoby następuje w terminie 14 dni. O tym prawie trzeba pouczyć. Przepisy k.p.k. stosuje się w zakresie odesłania z art. 44 § 5 k.p.w.

Przeszukanie procesowe i kontrola osobista to odrębne uprawnienia. Ustal właściwy tryb przed czynnością; mają różne przesłanki, dokumentację i zasady zaskarżania.

1. Ustal cel, podstawę i zakres. Sprawdź postanowienie oraz okoliczności sprawy. Oceń bezpieczeństwo i warunki przeprowadzenia czynności.
2. Okaż właściwy dokument i wyjaśnij cel. Przed przeszukaniem zawiadom osobę o jego celu i wezwij do wydania poszukiwanych przedmiotów (art. 224 § 1 k.p.k.). Odnotuj jej odpowiedź.
3. Zapewnij uprawnionym osobom możliwość obecności. Osoba, u której odbywa się przeszukanie, ma prawo przy nim być. Może wskazać dodatkową osobę, chyba że jej obecność uniemożliwia czynność lub istotnie ją utrudnia. Prowadzący może przybrać osobę do udziału. Przy nieobecności gospodarza lokalu przywołaj co najmniej jednego dorosłego domownika lub sąsiada (art. 224 § 2–3).
4. Przestrzegaj zasad szczególnych. W zamieszkałych pomieszczeniach pora nocna, od 22:00 do 6:00, wymaga wypadku niecierpiącego zwłoki; przeszukanie rozpoczęte za dnia można kontynuować. Art. 221 § 3 dopuszcza nocne przeszukanie lokali dostępnych wtedy dla nieokreślonej liczby osób lub służących do przechowywania przedmiotów. Dla instytucji państwowych, samorządowych i pomieszczeń wojskowych sprawdź dodatkowo art. 222.
5. Chroń prywatność i godność. Działaj starannie, z umiarem i w granicach niezbędnych do osiągnięcia celu, bez niepotrzebnych szkód (art. 227). Przeszukanie osoby i jej odzieży powinna w miarę możliwości przeprowadzić osoba tej samej płci (art. 223).
6. Właściwie zabezpiecz ujawnione rzeczy. Dokonaj oględzin, sporządź spis i opis, a następnie zabierz rzeczy lub oddaj je na przechowanie osobie godnej zaufania zgodnie z art. 228. Zainteresowanym natychmiast wręcz pokwitowanie. Dokumenty objęte tajemnicą, dokumenty osobiste i dokumentacja psychiatryczna wymagają uwzględnienia szczególnych zasad z art. 225–226; odrębna ochrona dotyczy tajemnicy obrończej.
7. Zakończ i udokumentuj czynność. Odnotuj wynik również wtedy, gdy niczego nie znaleziono. Udziel właściwych pouczeń, zapisz żądania i zastrzeżenia, odczytaj protokół przed podpisaniem i dołącz załączniki.

Dane informatyczne. Przy przeszukaniu urządzenia, systemu lub nośnika zastosuj odpowiednio art. 236a k.p.k. i dobierz formularz do rzeczywistego zakresu czynności.